انواع محل قرارگیری جفت؛ تفاوت جفت قدامی و خلفی و موقعیت های جفت در بارداری

موقعیت جفت یکی از نکات مهم در بارداری است که مادران اغلب کنجکاو هستند بدانند جفت جنین کجای رحم قرار گرفته و این موضوع چه تأثیری بر حرکت جنین، اندازه شکم و روند زایمان دارد. بعضی جفت را قدامی می‌گذارند و بعضی خلفی؛ هر موقعیت ویژگی‌ها و نکات مراقبتی خاص خودش را دارد.

در این مقاله به‌صورت ساده و کاربردی تفاوت جفت قدامی، خلفی و جانبی را بررسی می‌کنیم، توضیح می‌دهیم که هر کدام چه مزایا و محدودیت‌هایی دارند و چه تأثیری بر حرکات جنین، کمردرد و نوع زایمان می‌گذارند. همچنین نکاتی برای مراقبت بهتر و آرامش مادر در طول بارداری را خواهیم گفت.

اگر می‌خواهید بدانید جفت شما کجاست، چه تأثیری روی زندگی روزمره و زایمان دارد، ادامه‌ی مطلب را بخوانید.

موقعیت جفت در بارداری به چه معناست؟

قبل از اینکه به انواع جفت بپردازیم، بیایید یک تصویر ساده از محل زندگی نه ماهه فرزندتان داشته باشیم. رحم شما مانند یک گهواره امن و عضلانی است که دیواره‌هایی در جلو، عقب، بالا و کناره‌ها دارد. جفت، که اندام حیاتی تغذیه‌رسان به جنین است، می‌تواند به هر یک از این دیواره‌ها متصل شود. محل این اتصال، به صورت کاملاً تصادفی و بر اساس این است که تخمک بارور شده در ابتدای مسیر خود، در کدام نقطه از دیواره رحم لانه‌گزینی کرده است.

بنابراین، محل قرارگیری جفت یک انتخاب یا یک شاخص سلامتی نیست، بلکه صرفاً یک گزارش از موقعیت جغرافیایی این اندام در داخل رحم شماست. متخصصان با استفاده از سونوگرافی، این موقعیت را مشخص می‌کنند تا دید بهتری نسبت به آناتومی بارداری شما داشته باشند. چهار موقعیت اصلی برای جفت وجود دارد که همگی طبیعی محسوب می‌شوند: خلفی، قدامی، فوندال و جانبی.

جفت خلفی چیست؟

جفت خلفی به این معناست که جفت به دیواره پشتی رحم شما، یعنی دیواره‌ای که به ستون فقرات شما نزدیک‌تر است، متصل شده است. این رایج‌ترین و متداول‌ترین محل برای قرارگیری جفت به شمار می‌رود. در این حالت، جنین بین جفت و دیواره جلویی شکم شما قرار می‌گیرد.

متن انگلیسی:

The placenta is your baby’s lifeline. Its position in the womb can significantly affect the health of the mother and baby during pregnancy and just after birth, too.

ترجمه متن:

جفت، شریان حیاتی جنین شماست. موقعیت آن در رحم می‌تواند به طور قابل توجهی بر سلامت مادر و نوزاد در دوران بارداری و بلافاصله پس از تولد تأثیر بگذارد.

miraclecord

چرا جفت خلفی خوبه؟

گفته می‌شود که جفت خلفی، بهترین موقعیت قرارگیری جفت جنین است، اما این به آن معنا نیست که سایر موقعیت‌ها بد یا خطرناک هستند. “خوب” بودن جفت خلفی به چند دلیل است:

• احساس زودتر حرکات جنین: از آنجایی که هیچ مانع یا بالشتکی بین جنین و دیواره شکم شما وجود ندارد، شما معمولاً اولین حرکات ظریف و لگدهای فرزندتان را زودتر (گاهی از هفته ۱۶ تا ۲۰) و با شدت و وضوح بیشتری احساس خواهید کرد. این موضوع می‌تواند برای بسیاری از مادران بسیار هیجان‌انگیز و اطمینان‌بخش باشد.
• وضعیت بهتر جنین برای زایمان: برخی مطالعات نشان می‌دهند که وقتی جفت در موقعیت خلفی قرار دارد، جنین شانس بیشتری دارد تا در وضعیت ایده‌آل برای زایمان طبیعی، یعنی سر به سمت پایین و صورت رو به ستون فقرات مادر (Occiput Anterior)، قرار بگیرد.
• معاینات و شنیدن صدای قلب آسان‌تر: برای پزشک یا ماما نیز، پیدا کردن جنین برای معاینه و شنیدن صدای قلب او با دستگاه داپلر معمولاً در این حالت آسان‌تر است.

با تمام این مزایا، باز هم تاکید می‌کنیم که جفت خلفی فقط یک موقعیت رایج است و داشتن آن یک مزیت جزئی محسوب می‌شود، نه یک ضرورت برای یک بارداری سالم.

محل قرارگیری جفت خیلی مهمه، اما مهم‌تر از اون، سلامت خود جفته. گاهی اوقات جفت دچار پیری زودرس می‌شه که می‌تونه خطرناک باشه. اگه می‌خواید بدونید پیر شدن جفت یعنی چه و علائمش چیست، این مقاله رو از دست ندید.

جفت قدامی چیست؟

جفت قدامی به سادگی به این معناست که جفت به دیواره جلویی رحم شما، یعنی دیواره‌ای که دقیقاً پشت پوست و عضلات شکم شما قرار دارد، متصل شده است. در این حالت، جفت بین جنین و دیواره شکم شما قرار می‌گیرد.

آیا جفت قدامی خطرناک است؟

این مهم‌ترین سوال است و پاسخ آن یک “خیر” قاطع و آرامش‌بخش است. جفت قدامی خطرناک نیست. این یک واریانت و نوع کاملاً طبیعی از محل قرارگیری جفت است و به خودی خود هیچ خطری برای سلامت شما یا جنینتان ایجاد نمی‌کند. این فقط یک تفاوت آناتومیک است، مانند اینکه رنگ چشم شما آبی باشد یا قهوه‌ای. عملکرد جفت، یعنی خون‌رسانی و تغذیه جنین، در این حالت هیچ تفاوتی با جفت خلفی ندارد و کاملاً طبیعی است. پس اگر در سونوگرافی به شما گفته شد که جفت شما قدامی است، نفس راحتی بکشید و بدانید که این یک یافته طبیعی است.

حرکت جنین در جفت قدامی چگونه است؟

این شایع‌ترین دغدغه مادران با جفت قدامی است. حرکت جنین در جفت قدامی چگونه است؟ تصور کنید یک بالشتک نرم و ضخیم بین پای فرزندتان و شکم شما قرار گرفته است. طبیعی است که شما ضربات و لگدهای او را با شدت کمتری حس خواهید کرد. جفت قدامی دقیقاً مانند همین بالشتک عمل می‌کند. این اندام ضربات و حرکات جنین را قبل از اینکه به سطح شکم شما برسند، جذب و خنثی می‌کند. به همین دلیل، مادرانی که جفت قدامی دارند، معمولاً:

• اولین حرکات جنین را دیرتر احساس می‌کنند. در حالی که در جفت خلفی ممکن است حرکات از هفته ۱۶ شروع شوند، در جفت قدامی این اتفاق ممکن است تا هفته ۲۰، ۲۲ یا حتی ۲۴ به تاخیر بیفتد. این تاخیر کاملاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد.
• شدت حرکات را کمتر حس می‌کنند. ممکن است حرکات را بیشتر به صورت پیچ و تاب خوردن یا فشارهای داخلی حس کنید تا لگدهای تیز و مشخص.
• حرکات را بیشتر در پهلوها، پایین شکم یا نزدیک به دنده‌ها حس کنند، یعنی در نقاطی که جفت قرار ندارد.

این تفاوت در احساس حرکات به معنای ضعیف‌تر بودن یا کمتر فعال بودن جنین شما نیست؛ او به همان اندازه فعال است، فقط شما به دلیل وجود این سپر نرم، کمتر متوجه آن می‌شوید.

زایمان طبیعی با جفت قدامی ممکن است؟

بله، در اکثر موارد کاملاً ممکن است. بهترین نوع زایمان برای جفت قدامی تفاوتی با سایر موقعیت‌ها ندارد. جفت قدامی به خودی خود مانعی برای انجام زایمان طبیعی با جفت قدامی محسوب نمی‌شود. تا زمانی که جفت در قسمت بالایی یا میانی دیواره جلویی رحم قرار داشته باشد، هیچ تداخلی با روند زایمان طبیعی ایجاد نمی‌کند. تنها نگرانی زمانی است که جفت قدامی در قسمت بسیار پایینی رحم قرار گرفته و به دهانه رحم نزدیک باشد یا آن را بپوشاند، که در این صورت دیگر به آن جفت قدامی نمی‌گویند، بلکه تشخیص “جفت سرراهی” مطرح می‌شود که یک وضعیت کاملاً متفاوت است.

در موارد نادری، جفت قدامی ممکن است احتمال قرارگیری جنین در وضعیت خلفی (صورت رو به شکم مادر) را کمی افزایش دهد که می‌تواند زایمان را طولانی‌تر کند، اما این نیز یک مانع مطلق برای زایمان طبیعی نیست.

انواع مختلف محل قرار گیری جفت

علاوه بر قدامی و خلفی، جفت ممکن است در سایر دیواره‌های رحم نیز قرار بگیرد.

یه مشکل جدی دیگه، چسبندگی جفته که می‌تونه زایمان رو خیلی سخت و پرخطر کنه. آشنایی با این عارضه برای همه مادران باردار ضروریه. ما تو یه مقاله دیگه به طور کامل در مورد علت و خطرات چسبندگی جفت یا جفت آکرتا توضیح دادیم.

جفت فوندال یا بالایی یعنی چه؟

جفت فوندال یعنی چه؟ این اصطلاح به این معناست که جفت به بالاترین قسمت رحم، که فوندوس یا “سقف” رحم نامیده می‌شود، متصل شده است. این نیز یک موقعیت کاملاً طبیعی و بدون مشکل است. گاهی اوقات ممکن است جفت فوندال کمی به سمت جلو یا عقب متمایل باشد که در گزارش سونوگرافی به صورت “فوندال-قدامی” یا “فوندال-خلفی” ذکر می‌شود.

جفت جانبی یا لترال چیست؟

جفت جانبی در بارداری یا لترال (Lateral) به این معناست که جفت به دیواره چپ یا راست رحم متصل شده است. این موقعیت نیز کاملاً طبیعی است و معمولاً هیچ ویژگی خاصی ندارد. اگر جفت شما جانبی باشد، ممکن است حرکات جنین را بیشتر در سمت مخالف احساس کنید.

جفت پایین چیست و چه تفاوتی با جفت سرراهی دارد؟

گاهی اوقات در سونوگرافی‌های اوایل بارداری، به خصوص سونوگرافی انومالی، گزارش می‌شود که شما “جفت پایین” یا Low-Lying Placenta دارید. این به آن معناست که لبه پایینی جفت شما در فاصله ۲ سانتی‌متری از دهانه داخلی رحم قرار دارد، اما آن را نپوشانده است. این تشخیص با جفت سرراهی (که در آن جفت دهانه رحم را می‌پوشاند) متفاوت است. خبر خوب این است که در بیش از ۹۰ درصد موارد، با بزرگ شدن رحم در سه ماهه سوم، دیواره پایینی رحم کشیده شده و جفت را با خود به سمت بالا می‌کشد و از دهانه رحم دور می‌کند. این پدیده “مهاجرت جفت” نامیده می‌شود.

آیا محل جفت در بارداری تغییر میکند؟

این یک سوال بسیار رایج است. پاسخ هم بله و هم خیر است. خود جفت، که ریشه‌هایش در دیواره رحم فرو رفته، حرکت نمی‌کند و جابجا نمی‌شود. اما موقعیت “نسبی” آن نسبت به دهانه رحم می‌تواند تغییر کند. همانطور که در مورد جفت پایین توضیح دادیم، رحم مانند یک بادکنک در حال باد شدن است. اگر علامتی در پایین بادکنک باشد، با باد شدن بیشتر، آن علامت به سمت بالا کشیده می‌شود. این دقیقاً همان اتفاقی است که برای جفت پایین می‌افتد و به آن “مهاجرت جفت” می‌گویند. پس جفت حرکت نمی‌کند، بلکه رحم زیر آن رشد کرده و آن را به سمت بالا می‌کشد.

آیا جفت خلفی با جنسیت جنین ارتباطی دارد؟

این یکی از معروف‌ترین باورهای عامیانه در مورد تعیین جنسیت است. بسیاری معتقدند که جفت خلفی و جنسیت جنین پسر با هم مرتبط هستند و جفت قدامی نشانه دختر بودن جنین است. باید با قاطعیت بگوییم که این باور هیچ پایه و اساس علمی ندارد. محل لانه‌گزینی جنین و در نتیجه محل قرارگیری جفت، یک اتفاق کاملاً تصادفی است و هیچ ارتباطی با کروموزوم‌های X یا Y جنین شما ندارد. شما می‌توانید با هر نوع محل جفت، فرزند دختر یا پسر داشته باشید.

چه زمانی محل جفت اهمیت پیدا می‌کند؟

با تمام اطمینان‌بخشی‌هایی که در مورد طبیعی بودن انواع محل جفت دادیم، یک وضعیت وجود دارد که در آن، محل قرارگیری جفت از نظر پزشکی بسیار مهم و حیاتی است: جفت سرراهی یا Placenta Previa. همانطور که اشاره شد، این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که جفت در قسمت پایینی رحم قرار گرفته و به طور کامل یا جزئی، مسیر خروج جنین، یعنی دهانه رحم، را مسدود می‌کند. این وضعیت می‌تواند باعث خونریزی‌های شدید و ناگهانی در نیمه دوم بارداری شود و یک وضعیت پرخطر محسوب می‌شود که نیاز به مراقبت‌های ویژه پزشکی دارد.

تشخیص و مدیریت این وضعیت بسیار تخصصی است و نیازمند نظارت دقیق توسط متخصص زنان است. اگر در گزارش سونوگرافی شما به نزدیکی جفت به دهانه رحم اشاره شده و شما نگران هستید، بهترین کار صحبت با پزشکتان است. برای دریافت اطلاعات فوری و معتبر، همیشه می‌توانید از گزینه‌هایی مانند پاسخگویی ۲۴ ساعته سوالات بارداری استفاده کنید تا نگرانی‌های خود را با یک متخصص در میان بگذارید.

برای اینکه بهتر متوجه بشید چرا محل قرارگیری جفت مهمه، باید با خود این عضو حیاتی آشنا باشید. اگه هنوز مقاله اصلی ما رو نخوندید، پیشنهاد می‌کنیم به راهنمای کامل جفت جنین و عملکرد آن برگردید و از پایه با این موضوع آشنا بشید.

کلام آخر ویمام

در نهایت، پیام اصلی و آرامش‌بخش این مقاله این است: در اکثر قریب به اتفاق موارد، محل قرارگیری جفت شما، چه قدامی، چه خلفی، چه جانبی یا فوندال، یک یافته طبیعی در سونوگرافی است و جای هیچ نگرانی ندارد. به بدن خود و فرآیند شگفت‌انگیز بارداری اعتماد کنید. مهم‌ترین چیز، عملکرد صحیح جفت در رساندن اکسیژن و مواد مغذی به فرزند شماست، نه موقعیت جغرافیایی آن در رحم. تمرکز خود را بر روی مراقبت از خود، داشتن یک رژیم غذایی سالم و شرکت در معاینات منظم بارداری بگذارید و اجازه ندهید اصطلاحات سونوگرافی، آرامش شما را بر هم بزند. تیم متخصص وی مام همواره در کنار شماست تا با ارائه اطلاعات دقیق و همدلانه، به شما در سپری کردن یک بارداری آرام و شاد کمک کند.

جفت قدامی بهتر است یا خلفی؟

از نظر پزشکی، هر دو کاملاً طبیعی و سالم هستند. با این حال، جفت خلفی اغلب به عنوان موقعیت 'ایده‌آل‌تر' در نظر گرفته می‌شود، زیرا معمولاً باعث می‌شود حرکات جنین زودتر و بهتر حس شوند و ممکن است به قرارگیری بهتر جنین برای زایمان طبیعی کمک کند.

آیا جفت قدامی باعث بزرگتر دیده شدن شکم می‌شود؟

خیر، هیچ مدرک علمی مبنی بر این موضوع وجود ندارد. اندازه شکم در بارداری بیشتر به اندازه جنین، میزان مایع آمنیوتیک، و آناتومی بدن مادر بستگی دارد، نه به محل قرارگیری جفت.

بهترین نحوه خوابیدن در جفت قدامی چیست؟

نحوه خوابیدن توصیه شده برای تمام زنان باردار، صرف نظر از محل جفت، خوابیدن به پهلوی چپ است. این کار به بهبود گردش خون به جفت و جنین کمک می‌کند. جفت قدامی هیچ محدودیت خاصی را برای نحوه خوابیدن شما ایجاد نمی‌کند.

آیا جفت قدامی می‌تواند باعث کمردرد بیشتر شود؟

برخی زنان با جفت قدامی گزارش کمردرد بیشتری می‌دهند، که ممکن است به دلیل تمایل بیشتر جنین به قرارگیری در وضعیت خلفی (صورت رو به شکم مادر) باشد. با این حال، این یک قانون کلی نیست و کمردرد در بارداری به دلایل متعددی رخ می‌دهد.

در سونوگرافی نوشته شده 'جفت لترال راست'، این یعنی چه و آیا خطرناک است؟

این به سادگی یعنی جفت شما به دیواره سمت راست رحم متصل شده است. این یک موقعیت کاملاً طبیعی است و به هیچ وجه خطرناک نیست و جای هیچ‌گونه نگرانی ندارد.

منبع: parentsguidecordblood , miraclecord