علائم بارداری پوچ چیست؟ تشخیص در هفته اول تا دهم
- نویسنده: دکتر محمد مهدی حسن زاده
- انتشار:
- بدون نظر
- بروزرسانی: 1 هفته پیش
گاهی پیش میآید که مادر با اشتیاق خبر بارداریاش را میشنود، اما چند هفته بعد با واقعیتی تلخ روبهرو میشود: بارداری پوچ یا همان بارداری بدون جنین (Blighted Ovum). در این نوع بارداری، ساک حاملگی تشکیل میشود اما جنینی درون آن رشد نمیکند. بسیاری از خانمها تا مدتها از این موضوع بیخبرند، چون علائم بارداری پوچ در هفتههای اول شباهت زیادی به حاملگی طبیعی دارد — از جمله حالت تهوع، لکهبینی یا حتی بالا رفتن عدد بتا.
اما از چه زمانی علائم بارداری پوچ شروع میشود؟ آیا در این نوع بارداری هم حالت تهوع یا ویار وجود دارد؟ عدد بتا و نتیجه سونوگرافی واژینال چه کمکی به تشخیص میکنند؟ و اصلاً از کجا میتوان فهمید که بارداری طبیعی است یا پوچ؟
در این مقاله به طور کامل به نشانههای بارداری پوچ، تفاوت آن با بارداری سالم، نحوه تشخیص با آزمایش خون و سونوگرافی، و حتی خطرات آن برای مادر پرداختهایم. اگر در هفتههای ابتدایی بارداری هستید و ذهنتان پر از سؤال است، ادامه مطلب را حتما بخوانید.
بارداری پوچ یا بارداری بدون جنین دقیقاً چیست؟
اولین قدم برای عبور از هر چالشی، درک صحیح و علمی آن است. این کار به ما کمک میکند تا از سردرگمی خارج شده و احساس کنترل بیشتری بر شرایط داشته باشیم. برخلاف آنچه از نامش به نظر میرسد، بارداری پوچ به این معنا نیست که شما اصلاً باردار نبودهاید. شما باردار بودهاید، اما این بارداری به شکل طبیعی خود پیش نرفته است. بیایید این فرآیند را به زبانی ساده مرور کنیم.
بارداری پوچ که در علم پزشکی به آن «حاملگی آنэмبریونیک» (Anembryonic Pregnancy) گفته میشود، نوعی سقط جنین در سه ماهه اول است. در این حالت، یک تخمک توسط اسپرم بارور میشود و سلول تخم حاصل، به درستی به دیواره رحم شما میچسبد و لانه گزینی میکند. پس از لانه گزینی، بدن شروع به تشکیل ساختارهای اولیه بارداری، یعنی ساک حاملگی و جفت اولیه میکند. تا اینجای کار، همه چیز طبیعی به نظر میرسد و به همین دلیل است که بدن شما هورمونهای بارداری را تولید کرده و شما علائم بارداری را تجربه میکنید.
اما مشکل اصلی در مرحله بعدی رخ میدهد: توده سلولی که قرار بود رشد کرده و به جنین تبدیل شود، به دلایلی که در ادامه توضیح خواهیم داد، خیلی زود از تقسیم و رشد باز میایستد و هرگز به یک جنین قابل مشاهده تبدیل نمیشود. در نتیجه، وقتی سونوگرافی انجام میشود، پزشک یک ساک حاملگی را در رحم شما میبیند، اما درون آن هیچ جنین یا کیسه زردهای وجود ندارد. به همین دلیل به آن «بارداری بدون جنین» یا «ساک حاملگی خالی» نیز میگویند. این یک تجربه بسیار سخت است، اما مهم است بدانید که این یکی از شایعترین انواع سقط جنین است و شما در این تجربه تنها نیستید.

تفاوت بارداری پوچ با بارداری مولار در چیست؟
در اینجا لازم است به یک نکته بسیار مهم و حساس اشاره کنیم تا از هرگونه اطلاعات غلط و سردرگمی جلوگیری شود. گاهی اوقات در فضای مجازی یا محاورات عمومی، بارداری پوچ به اشتباه «بارداری مولار» نامیده میشود. این دو، دو عارضه کاملاً متفاوت هستند. همانطور که گفتیم، بارداری پوچ یک نوع سقط جنین است که در آن جنین تشکیل نمیشود. اما بارداری مولار یا «حاملگی مولیفرم»، یک بیماری نادر مربوط به رشد غیرطبیعی و تومورمانند بافت جفت است که به دلیل خطای ژنتیکی در لحظه لقاح رخ میدهد.
بارداری مولار نیاز به پیگیریهای پزشکی بسیار دقیقتر و طولانیتری دارد. بنابراین، بسیار مهم است که این دو مفهوم را با هم اشتباه نگیریم و برای تشخیص دقیق، حتماً به نظر پزشک متخصص خود اتکا کنیم.
خیلی از مادران وقتی تست بارداری مثبت میشود، انتظار دارند هر روز علائم بیشتری را حس کنند؛ مثل تهوع صبحگاهی یا حساس شدن سینهها. اما در بارداری پوچ، ممکن است همین نشانهها بعد از مدتی کم شود یا ناگهان لکهبینی شروع شود. اگر پزشک در سونوگرافی فقط ساک خالی دید، احتمال بارداری پوچ مطرح میشود. برای اینکه دقیقتر بدانید بارداری پوچ چیست، چرا اتفاق میافتد و چرا تست همچنان مثبت است، از طریق مقاله «بارداری پوچ چیست؟» توضیحات کاملتری در اختیار شما قرار دارد.
آیا تست بی بی چک و آزمایش خون در بارداری پوچ مثبت میشود؟
این شاید یکی از گیجکنندهترین و دردناکترین جنبههای بارداری پوچ باشد. شما یک یا چند تست بارداری خانگی مثبت داشتهاید، آزمایش خون شما بارداری را تایید کرده، اما بعداً متوجه میشوید که جنینی در کار نیست. این موضوع چگونه ممکن است؟ پاسخ در هورمون شگفتانگیز و در عین حال پیچیده بارداری، یعنی hCG یا بتا نهفته است.
میدونم این جور علائم میتونه استرسزا باشه. اگه میخوای خیالت راحت بشه و راهنمایی درست و حسابی بگیری، همین الان آنلاینم و مرحلهبهمرحله کنارت هستم. همهچی هم کاملاً محرمانه میمونه.
متن انگلیسی:
A blighted ovum, or anembryonic pregnancy, is when a fertilized egg implants in your uterine lining but doesn’t grow into an embryo. The gestational sac and placenta will grow, but an embryo doesn’t grow so the gestational sac stays empty. It causes a miscarriage in the first trimester of pregnancy.
ترجمه متن:
بارداری پوچ یا بارداری بدون جنین، زمانی است که یک تخمک بارور شده در پوشش رحم شما لانه گزینی میکند اما به جنین تبدیل نمیشود. کیسه بارداری و جفت رشد میکنند، اما جنین رشد نمیکند، بنابراین کیسه بارداری خالی میماند. این حالت باعث سقط جنین در سه ماهه اول بارداری میشود.
چرا با وجود نبود جنین، نتیجه تست مثبت است؟
هورمون hCG، که به آن هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی میگویند، هورمونی است که تستهای بارداری ادرار و خون آن را اندازهگیری میکنند. یک تصور رایج اما اشتباه این است که این هورمون توسط خود جنین تولید میشود. در حقیقت، hCG توسط سلولهایی تولید میشود که بعدها جفت را تشکیل میدهند. در یک بارداری پوچ، همانطور که گفتیم، سلول تخم در رحم لانه گزینی کرده و جفت اولیه شروع به رشد و تکامل میکند.
این بافت جفت، فارغ از اینکه جنینی در حال رشد است یا نه، وظیفه خود را انجام داده و شروع به ترشح هورمون hCG به جریان خون شما میکند. این هورمون به بدن شما سیگنال میدهد که باردار است، دیواره رحم را حفظ کرده و از پریود شدن جلوگیری میکند. در نتیجه، تست بیبی چک شما مثبت میشود و شما علائم اولیه بارداری را تجربه میکنید.
عدد بتا در بارداری پوچ چگونه تغییر میکند؟
اینجاست که تفاوتها آشکار میشوند. در یک بارداری سالم و طبیعی، سطح هورمون بتا در هفتههای اولیه به سرعت افزایش مییابد و تقریباً هر ۴۸ تا ۷۲ ساعت، دو برابر میشود. این افزایش سریع، نشاندهنده رشد سالم جفت و جنین است. اما در یک بارداری پوچ، داستان متفاوت است. از آنجایی که جنینی برای حمایت از رشد جفت وجود ندارد، این ساختار اولیه نمیتواند به طور طبیعی به رشد خود ادامه دهد. در نتیجه، الگوی افزایش هورمون بتا غیرطبیعی خواهد بود. عدد بتا در بارداری پوچ ممکن است یکی از این الگوها را نشان دهد:
- افزایش بسیار کند: عدد بتا بالا میرود، اما با سرعت بسیار کمتری نسبت به یک بارداری سالم و دو برابر نمیشود.
- ثابت ماندن (Plateau): سطح هورمون به یک عددی میرسد و برای مدتی در همان محدوده باقی میماند.
- افت کردن: در نهایت، با متوقف شدن رشد بافت جفت، سطح هورمون شروع به کاهش میکند.
به همین دلیل است که اگر پزشک به بارداری پوچ یا هر نوع سقط دیگری مشکوک شود، ممکن است از شما بخواهد که آزمایش خون بتا را به فاصله ۴۸ ساعت تکرار کنید. مقایسه این دو عدد، اطلاعات بسیار ارزشمندی در مورد سلامت و روند بارداری در اختیار تیم پزشکی قرار میدهد.
وقتی مادر با خونریزی یا افت علائم بارداری روبهرو میشود، اولین نگرانی این است که چه عاملی باعث این وضعیت شده است. برخی مواقع مشکل از تقسیم سلولی اشتباه یا اختلال ژنتیکی است، و گاهی سبک زندگی یا سن بالای مادر نقش دارد. اگر میخواهید بدانید چه عواملی احتمال بارداری پوچ را بیشتر میکند و آیا میتوان از آن جلوگیری کرد، مقاله «چرا بارداری پوچ اتفاق می افتد؟» این موارد را به زبان ساده توضیح داده است.
علائم بارداری پوچ چه هستند و از کی شروع میشن؟
یکی از دلایلی که تشخیص بارداری پوچ را در مراحل اولیه دشوار میکند، این است که علائم آن میتوانند دقیقاً مشابه علائم یک بارداری سالم باشند. بدن شما به دلیل وجود هورمون hCG، تصور میکند که یک بارداری طبیعی در حال وقوع است و تمام علائم مربوط به آن را نشان میدهد.

تفاوت علائم بارداری پوچ و حاملگی طبیعی در هفتههای اول
علائم بارداری پوچ از کی شروع میشه؟ معمولاً از همان زمانی که علائم یک بارداری عادی شروع میشوند، یعنی حدود هفتههای چهارم تا ششم. در این مراحل اولیه، تقریباً هیچ تفاوتی بین علائم این دو حالت وجود ندارد. شما ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:
- عقب افتادن پریود
- حساسیت، درد و سنگینی در سینهها
- خستگی و خوابآلودگی شدید
- تکرر ادرار
این همپوشانی کامل علائم، دلیل اصلی این است که بارداری پوچ معمولاً تا زمان انجام اولین سونوگرافی، که اغلب بین هفتههای ۶ تا ۹ انجام میشود، تشخیص داده نمیشود.
آیا در بارداری پوچ حالت تهوع و ویار وجود دارد؟
بله، این یکی از رایجترین سوالات است. آیا در بارداری پوچ حالت تهوع وجود دارد؟ پاسخ مثبت است. حالت تهوع و ویار نیز مستقیماً به دلیل افزایش سطح هورمون hCG در بدن ایجاد میشوند. از آنجایی که در بارداری پوچ نیز این هورمون تولید میشود، شما ممکن است دقیقاً مانند یک بارداری سالم، دچار تهوع صبحگاهی، بیزاری از برخی بوها و ویار به برخی غذاها شوید.
برخی از زنان حتی تهوع شدیدی را گزارش میکنند. با این حال، یک تفاوت ظریف ممکن است وجود داشته باشد: در برخی موارد، با توقف رشد جفت و کاهش سطح هورمون بتا، این علائم (تهوع، حساسیت سینهها) ممکن است به طور ناگهانی و زودتر از موعد، برای مثال در علائم بارداری پوچ در هفته ششم یا هفتم، از بین بروند یا کمرنگ شوند.
لکه بینی و خونریزی در بارداری پوچ چگونه است؟
لکه بینی و خونریزی، یکی از شایعترین نشانههایی است که ممکن است زنگ خطر را به صدا درآورد. لکه بینی در بارداری پوچ چگونه است؟ این خونریزی میتواند طیف وسیعی داشته باشد. ممکن است در ابتدا به صورت لکههای بسیار خفیف قهوهای یا صورتی باشد که میآید و میرود.
با گذشت زمان و با شروع فرآیند سقط، این لکهبینی میتواند به خونریزی روشنتر و شدیدتری، شبیه به یک پریود سنگین، تبدیل شود. گاهی ممکن است با دفع لختههای خون نیز همراه باشد. البته باید به خاطر داشت که لکهبینی در اوایل یک بارداری سالم نیز میتواند رخ دهد (لکه بینی لانه گزینی)، اما هرگونه خونریزی در بارداری باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
آیا بارداری پوچ درد دارد؟
در ابتدا ممکن است هیچ دردی وجود نداشته باشد. اما با شروع فرآیند دفع ساک حاملگی، بدن دچار انقباضات رحمی میشود تا محتویات را خارج کند. این انقباضات میتوانند باعث ایجاد دردهای شکمی و گرفتگی در ناحیه کمر و لگن شوند که شدت آنها از دردهای خفیف شبیه به قاعدگی تا دردهای شدیدتر متغیر است.
در خیلی از موارد، بدن خودش متوجه عدم تشکیل جنین میشود و بارداری با خونریزی و خارج شدن ساک بارداری پایان پیدا میکند. اما گاهی لازم است پزشک از دارو یا روشهای دیگر برای تخلیه رحم استفاده کند. اگر نیاز دارید روند سقط، زمان مراجعه به پزشک، مدت خونریزی و مراقبتهای بعد از آن را بشناسید، مقاله مرتبط با بعد از تشخیص بارداری پوچ چه باید کرد؟ تمام این نکات را مرحلهبهمرحله توضیح داده است.
از کجا بفهمم بارداریم پوچ نیست؟
با توجه به شباهت علائم، تنها راه برای پایان دادن به این عدم قطعیت و رسیدن به تشخیص قطعی، مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای پزشکی است. تکیه بر علائم به تنهایی هرگز کافی نیست.
تشخیص بارداری پوچ با سونوگرافی واژینال
قطعیترین و استانداردترین روش برای تشخیص بارداری پوچ، سونوگرافی است. در هفتههای اولیه بارداری، سونوگرافی واژینال به دلیل نزدیکی به رحم، تصاویر بسیار واضحتر و دقیقتری نسبت به سونوگرافی شکمی ارائه میدهد. در این سونوگرافی، پزشک به دنبال دیدن ساختارهای کلیدی بارداری میگردد.
دیدن ساک حاملگی خالی در هفته هشتم به چه معناست؟
پزشکان برای تشخیص بارداری پوچ از معیارهای مشخصی استفاده میکنند. به طور کلی، در یک بارداری سالم، باید در هفته ششم جنین و در هفته هفتم ضربان قلب او در سونوگرافی واژینال دیده شود.
اگر ساک حاملگی به اندازه مشخصی رسیده باشد (معمولاً قطری حدود ۲۵ میلیمتر یا بیشتر) اما هنوز هیچ اثری از جنین یا کیسه زرده در آن نباشد، تشخیص بارداری پوچ قطعی میشود. دیدن ساک حاملگی خالی در هفته هشتم تقریباً همیشه به معنای بارداری پوچ است، زیرا در این مرحله، جنین باید به وضوح قابل مشاهده باشد.
آیا در بارداری پوچ کیسه زرده یا قلب جنین تشکیل میشود؟
پاسخ به هر دو سوال منفی است. کیسه زرده اولین ساختاری است که در ساک حاملگی ظاهر میشود و وظیفه تغذیه جنین اولیه را بر عهده دارد تا زمانی که جفت به طور کامل تشکیل شود.
در بارداری پوچ، از آنجایی که جنینی وجود ندارد، کیسه زرده نیز تشکیل نمیشود. به تبع آن، چون جنینی نیست، قلبی هم برای تپیدن وجود نخواهد داشت. عدم مشاهده کیسه زرده و ضربان قلب در سونوگرافی (با توجه به سن بارداری و اندازه ساک)، از نشانههای کلیدی برای تشخیص این عارضه است.
یکی از نگرانیهای همیشگی بعد از مواجهه با بارداری پوچ این است که آیا امکان بارداری سالم دوباره وجود دارد یا خیر. خوشبختانه در بیشتر موارد، بارداریهای بعدی بدون مشکل پیش میروند. برای اینکه بدانید چه زمانی اقدام مجدد بهتر است، چه آزمایشهایی توصیه میشود و چطور احتمال موفقیت بالا میرود، مقاله آیا بعد از بارداری پوچ بارداری سالم ممکن است؟ بهترین راهنما برای شماست.
چه کسانی دچار بارداری پوچ می شوند؟
پس از دریافت این تشخیص، یکی از اولین و دردناکترین سوالاتی که برای هر زنی پیش میآید این است: «چرا؟». بسیاری از مادران به اشتباه خود را سرزنش میکنند و به دنبال دلیلی در کارهای روزمره خود میگردند. بسیار مهم است که دلیل آن را بدانید.

ناهنجاریهای کروموزومی
علت اصلی و شماره یک بارداری پوچ، ناهنجاریهای شدید کروموزومی در سلول تخم بارور شده است. کروموزومها بستههایی از DNA هستند که تمام دستورالعملهای ژنتیکی برای رشد یک انسان را در خود دارند. در لحظه لقاح یا در تقسیمات سلولی اولیه پس از آن، ممکن است یک خطای کاملاً تصادفی رخ دهد که منجر به تعداد کروموزومهای اشتباه (بسیار کم یا بسیار زیاد) شود.
بدن انسان طوری برنامهریزی شده است تا بارداریهایی که از نظر ژنتیکی سالم نیستند و شانس بقا ندارند را ادامه ندهد. در نتیجه، به طور خودکار رشد جنین را متوقف میکند. این یک اتفاق کاملاً تصادفی است و به هیچ وجه تقصیر شما یا همسرتان نیست. این به معنای وجود یک مشکل ژنتیکی در شما نیست و ربطی به چیزی که خوردهاید، کاری که انجام دادهاید یا استرسی که داشتهاید، ندارد.
عوامل خطر احتمالی
اگرچه علت اصلی، خطای کروموزومی تصادفی است، اما برخی عوامل ممکن است ریسک وقوع آن را کمی افزایش دهند:
- سن بالای مادر: با افزایش سن، کیفیت تخمکها کاهش یافته و احتمال بروز خطاهای کروموزومی بیشتر میشود.
- سن بالای پدر: کیفیت اسپرم نیز با افزایش سن میتواند کاهش یابد.
- سابقه قبلی بارداری پوچ: اگر یک بار این تجربه را داشتهاید، ریسک تکرار آن در بارداری بعدی کمی (حدود ۱ تا ۲ درصد) افزایش مییابد.
بعد از تشخیص بارداری پوچ چه اتفاقی میافتد؟
پس از تشخیص قطعی، قدم بعدی مدیریت این وضعیت و تخلیه محتویات رحم است. پزشک با توجه به شرایط پزشکی شما، سن بارداری و ترجیحات شخصیتان، گزینههای موجود را با شما در میان خواهد گذاشت.
مدیریت انتظاری و سقط خود به خودی
در این روش، شما و پزشکتان تصمیم میگیرید که منتظر بمانید تا بدن به طور طبیعی و خود به خود، بافتهای بارداری را از طریق خونریزی و انقباضات دفع کند. این روش از نظر فیزیکی کمتر تهاجمی است اما ممکن است از نظر روانی سخت باشد، زیرا زمان دقیق وقوع آن مشخص نیست و ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد.
درمان دارویی برای دفع محصولات حاملگی
در این روش، داروهایی (مانند میزوپروستول) به صورت خوراکی یا واژینال به شما داده میشود که باعث انقباض رحم و دفع محتویات آن طی چند ساعت تا چند روز میشود. این روش سریعتر از مدیریت انتظاری است اما میتواند با انقباضات دردناک و خونریزی شدید همراه باشد.
کورتاژ یا تخلیه رحم با جراحی
کورتاژ یک روش جراحی کوتاه است که تحت بیحسی یا بیهوشی سبک انجام میشود. در این روش، پزشک دهانه رحم را باز کرده و با استفاده از ابزارهای خاص، محتویات رحم را به طور کامل تخلیه میکند. این روش سریعترین و قطعیترین راه است و برای زنانی که خونریزی شدید دارند یا نمیخواهند منتظر سقط طبیعی بمانند، گزینه مناسبی است.
مراقبتهای جسمی و عاطفی بعد از سقط
بهبودی پس از بارداری پوچ، هم جنبه جسمی دارد و هم عاطفی. از نظر جسمی، شما برای مدتی خونریزی و گرفتگی عضلات خواهید داشت. اما بهبودی عاطفی به همان اندازه و حتی بیشتر اهمیت دارد. تجربه از دست دادن یک بارداری، حتی در مراحل اولیه، یک فقدان واقعی است. به خودتان اجازه سوگواری بدهید. صحبت کردن در مورد احساساتتان با همسر، دوستان نزدیک یا یک مشاور میتواند بسیار کمککننده باشد. اگر احساس میکنید با غم و اندوه دست و پنجه نرم میکنید، استفاده از خدمات تخصصی مانند مشاوره آنلاین اضطراب مادران باردار میتواند فضای امنی را برای شما فراهم کند تا احساسات خود را پردازش کرده و مسیر بهبودی را طی کنید.
کلام آخر ویمام
مادر عزیز، تجربه بارداری پوچ یک مسیر سخت و غمانگیز است، اما بسیار مهم است که بدانید این به هیچ وجه تقصیر شما نیست. این یک اتفاق بیولوژیکی رایج و تصادفی است که به معنای وجود مشکل در توانایی شما برای داشتن یک بارداری سالم در آینده نیست. اکثر قریب به اتفاق زنانی که بارداری پوچ را تجربه میکنند، در تلاشهای بعدی خود، بارداریهای کاملاً سالم و موفقی را پشت سر میگذارند.
به خودتان زمان و اجازه لازم برای بهبودی کامل، هم از نظر جسمی و هم از نظر روحی را بدهید. با همسر خود صحبت کنید و از حمایت یکدیگر بهرهمند شوید. این یک فقدان است و حق دارید برای آن سوگواری کنید. ما در وی مام، عمیقاً با شما همدل هستیم و ما در وی مام در تلاشیم تا با ارائه این اطلاعات، به شما در عبور از این دوران سخت با آگاهی و آرامش بیشتر، کمک کرده باشیم.
آیا بارداری پوچ تکرار میشود؟
اگرچه سابقه یک بارداری پوچ، ریسک تکرار آن را به میزان بسیار کمی (حدود ۱ تا ۲ درصد) افزایش میدهد، اما خبر خوب این است که اکثر قریب به اتفاق زنان (بیش از ۹۸٪) در بارداری بعدی خود این مشکل را تجربه نخواهند کرد.
چه مدت بعد از بارداری پوچ میتوان دوباره برای بارداری اقدام کرد؟
از نظر جسمی، معمولاً پس از اولین سیکل قاعدگی طبیعی بعد از سقط، بدن شما آماده است. با این حال، بسیاری از پزشکان توصیه میکنند حداقل ۲ تا ۳ ماه صبر کنید تا از نظر عاطفی نیز آمادگی لازم را پیدا کنید. حتماً با پزشک خود در این مورد مشورت کنید.
تفاوت بارداری پوچ با بارداری خارج رحمی چیست؟
در بارداری پوچ، سلول تخم در داخل رحم لانه گزینی میکند اما به جنین تبدیل نمیشود. در بارداری خارج رحمی، سلول تخم در خارج از رحم (معمولاً در لولههای فالوپ) لانه گزینی کرده و شروع به رشد میکند که یک وضعیت اورژانسی و خطرناک است.
خونریزی بعد از سقط بارداری پوچ چقدر طول میکشد و چگونه است؟
مدت و شدت خونریزی به روش مدیریت سقط بستگی دارد. معمولاً خونریزی شبیه به یک پریود سنگین برای چند روز ادامه داشته و سپس به لکهبینی تبدیل میشود که ممکن است تا ۱ تا ۲ هفته طول بکشد. اگر خونریزی بسیار شدید (خیس شدن یک پد در ساعت) یا همراه با تب و درد شدید بود، فوراً با پزشک تماس بگیرید.
منبع: webmd , clevelandclinic
- دسته بندی: بارداری و زایمان, مقالات
- برچسب: بارداری, بارداری پوچ