قرص فرتیل اید بهتره یا اسپریژن؟
- نویسنده: دکتر حامد دلجوئی
- انتشار:
- بدون نظر
- بروزرسانی: 6 ماه پیش
آنچه در این مقاله میخوانید:
در این مقاله به عنوان یک داروساز، نبرد بین دو مکمل مشهور ناباروری، یعنی فرتیل اید (FertilAid) تحت لیسانس آمریکا و اسپریژن (Sperigen) ایرانی را داوری میکنیم. فرمولاسیون، دوز ترکیبات، تاثیر بر تعداد و تحرک اسپرم و ارزش خرید هر کدام به دقت بررسی شده است.
سلام به همه همراهان عزیز وی مام. میدانم که اگر الان در حال خواندن این خطوط هستید، احتمالاً در مسیری قدم گذاشتهاید که گاهی پر از امید و گاهی همراه با نگرانی است: مسیر تلاش برای فرزندآوری. به عنوان یک دکتر داروساز، بارها در داروخانه با چهرههای پرسشگر زوجینی مواجه شدهام که نسخهای در دست دارند یا در اینترنت جستجو کردهاند و حالا بین دو نام بزرگ گیر کردهاند: «فرتیل اید» یا «اسپریژن»؟
این سوال، یک سوال ساده نیست. ما با دو رقیب قدرتمند طرف هستیم. یکی با پشتوانه برند آمریکایی Fairhaven Health که سالهاست در دنیا شناخته شده و دیگری، یک محصول تخصصی و خوشساخت ایرانی که ادعا میکند فرمولاسیونی کاملتر و قیمتی مناسبتر دارد. اما واقعیت چیست؟ آیا گرانتر بودن فرتیل اید دلیل بر برتری مطلق آن است؟ یا اسپریژن با ترکیبات خاص خود، بازی را تغییر داده است؟
در این مقاله، قرار نیست شعارهای تبلیغاتی را تکرار کنیم. ما میخواهیم با ذرهبین علمی، تکتک میلیگرمهای این دو مکمل را کالبدشکافی کنیم. از نوع ملح زینک به کار رفته تا منبع گیاهی جینسینگ و دوز ال-کارنیتین. اگر میخواهید بدانید برای شرایط خاص شما و همسرتان کدام گزینه روی میز باید باشد، تا انتهای این بررسی تخصصی همراه من باشید.
قرص فرتیل اید بهتره یا اسپریژن؟
اگر وقت کافی برای خواندن جزئیات شیمیایی ندارید و به دنبال یک پاسخ سریع “بله یا خیر” هستید، باید بگویم که در دنیای داروسازی، کلمه “بهتر” وجود ندارد؛ بلکه واژه “مناسبتر” حاکم است. انتخاب بین فرتیل اید و اسپریژن، کاملاً به نتایج آزمایش اسپرموگرام (Semen Analysis) و بودجه شما بستگی دارد. بیایید بدون پردهپوشی نتیجهگیری کنیم:
میدونم این جور علائم میتونه استرسزا باشه. اگه میخوای خیالت راحت بشه و راهنمایی درست و حسابی بگیری، همین الان آنلاینم و مرحلهبهمرحله کنارت هستم. همهچی هم کاملاً محرمانه میمونه.

برای اثرگذاری کامل این مکملها بر چرخه اسپرمسازی، باید آنها را حداقل برای یک دوره سه ماهه مصرف کنید.
چه زمانی فرتیل اید (FertilAid) انتخاب اول است؟
فرتیل اید برای کسانی که به دنبال یک فرمولاسیون کلاسیک، امتحانپسداده و جهانی هستند، گزینه برتر است. اگر مشکل اصلی در آزمایش آقا، ترکیبی از تعداد کم و تحرک پایین است و شما مشکلی با هزینه بالاتر ندارید، فرتیل اید به دلیل داشتن “ترکیب اختصاصی” (Proprietary Blend) که شامل ماکا و عصاره هسته انگور است، میتواند بوست (Boost) انرژی خوبی به اسپرمها بدهد. همچنین دوز زینک در این محصول ۳۰ میلیگرم است که دو برابر اسپریژن میباشد و برای کسانی که کمبود شدید زینک دارند، ارجحیت دارد.
متن انگلیسی:
FertilAid for Men is a supplement designed to optimize male reproductive health and improve fertility, sperm count, poor morphology, and reduced motility.
ترجمه:
فرتیل اید برای آقایان مکملی است که برای بهینه سازی سلامت تولید مثل مردان و بهبود باروری، تعداد اسپرم، مورفولوژی ضعیف و کاهش تحرک طراحی شده است.
چه زمانی اسپریژن (Sperigen) برنده میدان است؟
اگر به دنبال شفافیت در دوزها و حضور آنتیاکسیدانهای مدرنتر هستید، اسپریژن با اقتدار میایستد. اسپریژن برخلاف فرتیل اید، دقیقاً مشخص کرده که چقدر ال-کارنیتین (۲۰۰ میلیگرم) دارد. علاوه بر این، اسپریژن حاوی ترکیباتی مثل “ان-استیل سیستئین” (NAC)، “اینوزیتول” و “لیکوپن” است که در لیست ترکیبات فرتیل اید دیده نمیشود (یا مقدارش پنهان است). اگر آزمایش شما نشاندهنده استرس اکسیداتیو بالا (DFA بالا یا شکست DNA اسپرم) است، آنتیاکسیدانهای متنوع اسپریژن ممکن است عملکرد بهتری داشته باشند. ضمن اینکه مصرف روزانه ۲ عدد قرص اسپریژن راحتتر از ۳ عدد کپسول فرتیل اید است.
بسیاری از مراجعین تصور میکنند “تحت لیسانس” یعنی دارو مستقیماً از آمریکا وارد شده است. اما فرتیل اید موجود در بازار ایران، توسط شرکت “فروغ سلامت مهرگان” و با فرمولاسیون شرکت Fairhaven Health آمریکا در ایران بستهبندی و تولید میشود. در مقابل، اسپریژن محصولی از شرکت دانشبنیان “زیست اروند فارمد” است که فرمولاسیون آن بومیسازی شده و بر اساس نیازهای تغذیهای منطقه طراحی شده است. هر دو محصول دارای مجوز رسمی سازمان غذا و دارو هستند و از نظر کیفیت ساخت، استانداردهای لازم را دارند.
مقایسه دقیق ترکیبات فرتیل اید و اسپریژن
اینجا دقیقاً همان نقطهای است که تفاوتها آشکار میشود. به عنوان یک داروساز، وقتی برچسب (Label) این دو محصول را کنار هم میگذارم، نکات بسیار جالبی را کشف میکنم که شاید در نگاه اول دیده نشوند. بیایید ریزمغذیها را با هم مقایسه کنیم.

زینک گلوکونات موجود در فرتیل اید جذب گوارشی بسیار بالاتری نسبت به زینک اکسید معمولی موجود در اسپریژن دارد.
تفاوت دوز ویتامینها و مواد معدنی؛ از زینک تا فولات
اولین چیزی که جلب توجه میکند، مقدار “روی” یا همان زینک (Zinc) است. زینک یکی از حیاتیترین عناصر برای تولید تستوسترون و ساخت اسپرم است.
در فرتیل اید: شما در هر ۳ کپسول، ۳۰ میلیگرم زینک دریافت میکنید. نکته مهمتر، نوع ملح آن است که “زینک گلوکونات” میباشد.
در اسپریژن: شما در هر ۲ قرص، ۱۵ میلیگرم زینک دریافت میکنید که به فرم “زینک اکسید” است.
در این بخش، کفه ترازو به نفع فرتیل اید سنگینی میکند. هم مقدار زینک دو برابر است و هم فرم “گلوکونات” معمولاً جذب گوارشی بهتر و عوارض کمتری نسبت به “اکسید” دارد. اگر سطح تستوسترون شما پایین است، این ۳۰ میلیگرم میتواند کمککننده باشد.
زینک به تنهایی پایدار نیست و باید به یک مولکول دیگر متصل شود. “زینک اکسید” (موجود در اسپریژن) تراکم بالایی از زینک دارد اما حلالیت آن در اسید معده کمتر است و ممکن است جذب پایینتری داشته باشد. در مقابل، “زینک گلوکونات” (موجود در فرتیل اید) یک فرم ارگانیک است که زیستفراهمی (Bioavailability) بالاتری دارد؛ یعنی درصد بیشتری از آن وارد جریان خون شده و به بافت بیضهها میرسد.
بررسی ترکیبات گیاهی؛ جینسینگ آسیایی یا سیبری؟
گیاهان دارویی قرنهاست که برای تقویت قوای جنسی استفاده میشوند. هر دو مکمل از قدرت گیاهان بهره بردهاند، اما استراتژی آنها متفاوت است.
فرتیل اید از یک “Proprietary Blend” یا ترکیب اختصاصی استفاده کرده است. این یعنی مجموعهای از گیاهان (ال-کارنیتین، ماکا، عصاره هسته انگور، جینسینگ آسیایی و CoQ10) را با وزن کلی ۸۹۰ میلیگرم در کنار هم قرار داده، اما دقیقاً نگفته از هر کدام چقدر وجود دارد. حضور “ماکا” (Maca Root) در فرتیل اید یک امتیاز بزرگ است؛ گیاهی که به شدت بر روی لیبیدو (میل جنسی) و حجم مایع منی تاثیر مثبت دارد.
در طرف مقابل، اسپریژن شفاف عمل کرده است. در ترکیبات آن عصاره ریشه جینسینگ سیبری (Siberian Ginseng) به میزان ۳۰ میلیگرم دیده میشود. جینسینگ سیبری بیشتر خاصیت آداپتوژن دارد؛ یعنی مقاومت بدن در برابر استرسهای محیطی را بالا میبرد که برای اسپرمسازی در شرایط پرتنش زندگی امروزی حیاتی است.
تصمیمگیری فقط با این اطلاعات علمی عاقلانه نیست. گاهی خواندن تجربه کسی که چند ماه فرتیل اید مصرف کرده، خیلی بیشتر از صد تا جدول علمی به آدم دید درستی میدهد. در مقاله «نظرات در مورد قرص فرتیل اید» دقیقاً همین نگاه واقعی و بدون تعارف را میبینی.
برگهای برنده اختصاصی اسپریژن (N-Acetyl-Cysteine و لیکوپن)
اینجاست که اسپریژن قدرتنمایی میکند. اگر به جدول ترکیبات اسپریژن نگاه کنید، نامهایی را میبینید که در فرتیل اید غایب هستند (یا حداقل ذکر نشدهاند):
- N-Acetyl-Cysteine (NAC): مقدار ۵۰ میلیگرم. این ماده پیشساز گلوتاتیون در بدن است و یکی از قویترین پاککنندههای رادیکالهای آزاد محسوب میشود. NAC تاثیر فوقالعادهای بر کاهش ویسکوزیته (غلظت و چسبندگی) مایع منی دارد.
- لیکوپن (Lycopene): مقدار ۴ میلیگرم. همان رنگدانه قرمز گوجهفرنگی که دوست صمیمی پروستات است. لیکوپن به شدت از غشای اسپرم در برابر آسیبها محافظت میکند.
- اینوزیتول (Inositol): مقدار ۴۰ میلیگرم. مادهای که برای بلوغ اسپرمها ضروری است.
وجود این ترکیبات مدرن در اسپریژن، آن را به یک رقیب بسیار جدی برای مکملهای قدیمیتر تبدیل کرده است. در واقع اسپریژن تلاش کرده تا با علم روز دنیا، کمبودهای مولتیویتامینهای معمولی را جبران کند.
البته تحلیل اینکه آیا شما به NAC بیشتر نیاز دارید یا به ماکا، کاری تخصصی است. گاهی اوقات بر اساس شکل اسپرمها در آزمایش، پزشک تشخیص میدهد کدام ترکیب اولویت دارد. برای بررسی دقیق آزمایش خود و دریافت مشاوره تخصصی، میتوانید از خدمات ویزیت آنلاین زنان و مشاوره باروری در سایت وی مام استفاده کنید تا بهترین تصمیم را بگیرید.
متن انگلیسی:
Aspirin Tablet is a specially designed tablet containing various vitamins (D3, C, E, B1, A, B6, B12 and folic acid) and minerals (magnesium, selenium and zinc).
ترجمه:
قرص اسپریژن یک قرص با طراحی تخصصی شامل ویتامین های مختلف (D3 ,C ,E ,B1 ,A ,B6 ,B12 و فولیک اسید) و مواد معدنی (منیزیم، سلنیوم و روی) میباشد.
مقایسه اثرگذاری بر پارامترهای اصلی اسپرموگرام
بیایید تئوری را کنار بگذاریم و به عمل بپردازیم. وقتی شما این قرصها را میخورید، دقیقاً چه اتفاقی برای اسپرمها میافتد؟ هر کدام از این مکملها روی کدام پارامتر اسپرموگرام (تعداد، تحرک، مورفولوژی) تمرکز بیشتری دارند؟
تاثیر قرص فرتیل اید و اسپریژن بر “تحرک” (Motility) اسپرم
تحرک اسپرم یعنی توانایی شنا کردن اسپرم به سمت تخمک. این فرآیند نیاز به انرژی عظیمی دارد. موتورخانه سلول اسپرم (میتوکندری) برای تولید این انرژی به سوخت نیاز دارد.
سوخت اصلی تحرک، “ال-کارنیتین” و “کیوتن (CoQ10)” است.
در اسپریژن، ما دقیقاً میدانیم که ۲۰۰ میلیگرم ال-کارنیتین و ۱۵ میلیگرم CoQ10 وجود دارد. این مقدار برای یک مکمل جنرال بسیار خوب است.
در فرتیل اید، این دو ماده در دلِ آن مخلوط ۸۹۰ میلیگرمی پنهان شدهاند. با توجه به اینکه ال-کارنیتین اولین ماده ذکر شده در لیست مخلوط است، احتمالاً مقدار قابل توجهی دارد. تجربه بالینی نشان داده که فرتیل اید در بهبود تحرک اسپرم عملکرد بسیار درخشانی دارد و این احتمالاً به دلیل سینرژی (همافزایی) بین کارنیتین، هسته انگور و ویتامین C موجود در آن است.
علاوه بر کارنیتین، عنصر سلنیوم (Selenium) نقش ساختاری در دم اسپرم دارد. در واقع سلنیوم در کپسول میتوکندریایی قسمت میانی اسپرم جای میگیرد و از آن در برابر اکسیداسیون محافظت میکند. فرتیل اید حاوی ۱۰۰ میکروگرم سلنیوم (به فرم سلنومتیونین) است، در حالی که اسپریژن حاوی ۰.۱ میلیگرم (معادل ۱۰۰ میکروگرم) سلنیوم (به فرم سدیم سلنیت) است. فرم “سلنومتیونین” موجود در فرتیل اید جذب بسیار بهتری نسبت به فرم معدنی دارد و این یک امتیاز مثبت دیگر برای فرتیل اید در بحث تحرک اسپرم است.

برای انتخاب بین این دو مکمل حتماً باید نتیجه آزمایش اسپرموگرام خود را با پزشک متخصص اورولوژی بررسی کنید.
کدام مکمل برای افزایش “تعداد” (Count) اسپرم قویتر است؟
برای افزایش تعداد اسپرم، فرآیند اسپرماتوژنز (تولید اسپرم) باید بینقص انجام شود. این فرآیند به شدت وابسته به فولات (Folate) و ویتامین B12 است.
فرتیل اید حاوی ۸۵۰ میکروگرم فولات است.
اسپریژن حاوی ۰.۴ میلیگرم (۴۰۰ میکروگرم) اسید فولیک است.
دوز فولات در فرتیل اید بیش از دو برابر اسپریژن است! این تفاوت فاحش است. بنابراین اگر مشکل اصلی شما در آزمایش، تعداد کم اسپرمها (Oligospermia) است، فرمولاسیون قدرتمند فرتیل اید با دوز بالای فولات و ویتامینهای گروه B، حمایت قویتری از خط تولید کارخانه اسپرمسازی بدن شما میکند.
حتی اگر فرتیل اید انتخاب نهایی شما باشد، یک نکته حیاتی باقی میماند: چه زمانی مصرفش کنی؟ ما در مقاله «بهترین زمان مصرف فرتیل اید» توضیح دادهایم که زمانبندی اشتباه چطور میتواند بهترین مکمل را هم عملاً بیاثر کند.
نحوه مصرف و تعداد قرصها؛ راحتی بیمار
شاید به نظر موضوع سادهای بیاید، اما وقتی قرار است برای ۳ تا ۶ ماه هر روز دارو مصرف کنید، تعداد قرصها مهم میشود.
- فرتیل اید: روزانه ۳ عدد کپسول. باید همراه با آب مصرف شود. سازنده پیشنهاد میکند دوزها را تقسیم کنید (مثلاً صبح، ظهر، شب) تا سطح ویتامینها در خون ثابت بماند. خوردن ۳ کپسول در روز برای برخی آقایان سخت و فراموششدنی است.
- اسپریژن: روزانه ۲ عدد قرص. ترجیحاً صبح و عصر. تعداد کمتر قرص، پذیرش بیمار (Compliance) را بالا میبرد و احتمال فراموشی دوز را کاهش میدهد.
اگر بعد از مقایسه فرتیل اید و اسپریژن هنوز ذهنت درگیره، شاید بد نباشه یک قدم عقبتر بری. در مقاله «قرص فرتیل اید بهتره یا اوابوست؟» مکمل فرتیل اید در کنار یک رقیب جدی دیگه بررسی شده تا بفهمی کدوم مکمل بهتریه.
عوارض گوارشی و تحمل پذیری
هر دو مکمل حاوی دوزهای بالایی از ویتامینها و مواد معدنی هستند. شایعترین عارضهای که گزارش میشود، ناراحتیهای گوارشی مثل حالت تهوع، سوزش سر دل یا طعم فلزی در دهان است.
به دلیل وجود “زینک اکسید” و آهن (فومارات) در اسپریژن، احتمال عوارض گوارشی مثل یبوست یا تیرگی مدفوع و سنگینی معده کمی بیشتر است. فرتیل اید به دلیل استفاده از کپسول (که در روده باز میشود) و فرمهای ملایمتر املاح (مثل زینک گلوکونات)، معمولاً خوشخوراکتر است و کمتر معده را اذیت میکند. اگر معده حساسی دارید، توصیه میکنم مکملها را حتماً “بعد از غذای کامل” و با یک لیوان پر آب میل کنید.
تفاوت قرص فرتیل اید با اسپریژن در یک نگاه
| ویژگی | کپسول فرتیل اید (FertilAid) آقایان | قرص اسپریژن (Sperigen) |
|---|---|---|
| کشور سازنده | ایران (تحت لیسانس Fairhaven آمریکا) | ایران (شرکت زیست اروند فارمد) |
| تعداد مصرف روزانه | ۳ عدد کپسول | ۲ عدد قرص |
| ماده شاخص گیاهی | ریشه ماکا، جینسینگ آسیایی، هسته انگور | جینسینگ سیبری |
| مقدار زینک | ۳۰ میلیگرم (گلوکونات – جذب بالا) | ۱۵ میلیگرم (اکسید) |
| ال-کارنیتین | نامشخص (در ترکیب اختصاصی) | ۲۰۰ میلیگرم دقیق |
| ترکیبات انحصاری | دوز بالای فولات و ویتامین B12 | NAC، لیکوپن، اینوزیتول، گلوتاتیون |
| هدف اصلی | افزایش تعداد و سلامت کلی اسپرم | مقابله با استرس اکسیداتیو و بهبود کیفیت |
جدول مقایسه سریع مشخصات فنی و ترکیبات کلیدی فرتیل اید و اسپریژن برای تصمیمگیری راحتتر.
معرفی اختصاصی کپسول فرتیل اید (FertilAid)
حال که وارد جزئیات مقایسهای شدیم، بد نیست نگاهی کلی به ماهیت این دو محصول داشته باشیم تا با شناسنامه آنها بیشتر آشنا شوید.
کپسول فرتیل اید چیست و ساخت کجاست؟
فرتیل اید (FertilAid for Men) یکی از شناختهشدهترین مکملهای باروری در سطح جهانی است. این محصول توسط پزشکان متخصص در آمریکا فرموله شده و هدف آن پوشش تمام نیازهای تغذیهای یک مرد برای باروری است. در ایران، این محصول تحت لیسانس شرکت Fairhaven Health تولید میشود. یعنی مواد اولیه و فرمول ساخت همان است، اما بستهبندی در داخل کشور انجام میگیرد. فرتیل اید ادعا میکند که فقط یک مولتیویتامین نیست، بلکه یک سیستم کامل برای بهینهسازی سلامت باروری است.
قرص فرتیل اید زنان؛ مکملی برای تعادل هورمونی
فراموش نکنیم که ناباروری یک مسئله دوطرفه است. شرکت سازنده فرتیل اید، محصول مشابهی با نام FertilAid for Women نیز دارد. این مکمل زنانه حاوی گیاه پنج انگشت (Vitex)، شبدر قرمز و آهن است که هدف اصلی آن تنظیم سیکلهای قاعدگی و ایجاد تعادل هورمونی برای تخمکگذاری بهتر است. بسیاری از زوجین ترجیح میدهند پکیج کامل (مردانه و زنانه) را همزمان استفاده کنند تا شانس بارداری را به حداکثر برسانند.
معرفی اختصاصی قرص اسپریژن (Sperigen)
قرص اسپریژن چیست؟
قرص اسپریژن محصولی از شرکت داروسازی نانو حیات دارو (زیرمجموعه زیست اروند فارمد) است. این محصول به عنوان یک مکمل Nutraceutical (دارویی-تغذیهای) طبقهبندی میشود. اسپریژن با شعار “حمایت از باروری مردان” وارد بازار شد و تمرکز خود را بر روی تامین ریزمغذیهایی گذاشته که در رژیم غذایی ایرانیان کمتر یافت میشود. وجود ترکیباتی مثل لیکوپن (که در گوجه پخته زیاد است اما شاید همه روزانه مصرف نکنند) نشان از هوشمندی در طراحی این محصول دارد. اسپریژن به طور خاص برای مقابله با آسیبهای محیطی به اسپرم طراحی شده است.
کلام آخر ویمام
در نهایت، انتخاب بین فرتیل اید و اسپریژن، انتخاب بین “خوب” و “خوبتر” نیست، بلکه انتخاب بین دو استراتژی متفاوت درمانی است. فرتیل اید با دوزهای بالای ویتامینهای گروه B و زینک گلوکونات و گیاه ماکا، یک حمایتگر قدرتمند برای افزایش تعداد و انرژی اسپرم است. اسپریژن با تکیه بر آنتیاکسیدانهای مدرن مثل NAC و لیکوپن و دوز مشخص ال-کارنیتین، محافظی عالی در برابر استرس اکسیداتیو و بهبود کیفیت اسپرم محسوب میشود.
توصیه برادرانه من به شما این است که هرگز خودسرانه اقدام به مصرف طولانیمدت این مکملها نکنید. گاهی مشکل اسپرم ریشه هورمونی یا آناتومیک (مثل واریکوسل) دارد که با مکمل حل نمیشود و نیاز به درمانهای دیگر دارد. برای تهیه این مکملها و سایر اقلام دارویی، میتوانید به داروخانه آنلاین وی مام اعتماد کنید تا اصالت و کیفیت محصولات سلامتمحور شما تضمین شود.
هر دو مکملهای بسیار باکیفیتی هستند. اگر مشکل شما تعداد کم اسپرم است و بودجه برایتان اولویت دوم است، فرتیل اید با دوز بالای فولات و زینک گلوکونات گزینه عالی است. اما اگر به دنبال آنتیاکسیدانهای تخصصی مثل NAC و لیکوپن هستید و مصرف تعداد کمتر قرص (۲ عدد) را ترجیح میدهید، اسپریژن انتخاب هوشمندانهای است.
مصرف قرص فرتیل اید مردانه برای خانمهای باردار ممنوع است و تاثیری ندارد. در مورد «قرص فرتیل اید زنان»، به محض اینکه متوجه شدید باردار هستید (تست مثبت)، باید مصرف آن را قطع کنید. این مکمل حاوی گیاهانی مثل پنج انگشت است که ممکن است بر انقباضات رحمی یا هورمونهای بارداری تاثیر بگذارند و مصرف آنها در دوران حاملگی توصیه نمیشود.
خیر، قرص فرتیل اید زنان به خودی خود حاوی کالری بالایی نیست که باعث چاقی شود. اما ویتامینها و مواد معدنی موجود در آن (بهویژه ویتامینهای گروه B و زینک) میتوانند باعث بهبود متابولیسم و رفع کمبودهای بدن شوند که در برخی افراد منجر به افزایش اشتهای طبیعی میشود. اگر رژیم غذایی خود را کنترل کنید، مصرف این قرص باعث اضافه وزن نخواهد شد.
خیر، اکیداً توصیه نمیشود. هر دو مکمل حاوی دوزهای بالایی از ویتامینهای محلول در چربی (مثل A، E، D) و مواد معدنی هستند. مصرف همزمان آنها میتواند منجر به مسمومیت ویتامینی (هایپرویتامینوز) و آسیب به کبد یا کلیهها شود.
قرص فرتیل اید خوبه یا اسپریژن؟
قرص فرتیل اید در بارداری ضرر دارد؟
قرص فرتیل اید زنان باعث چاقی میشود؟
آیا میتوان فرتیل اید و اسپریژن را همزمان مصرف کرد؟
منبع:hayatmedtour—shecares
نویسنده: دکتر حامد دلجوئی – داروساز و محقق
- برچسب: مکمل, مکمل کمک باروری